Onkologia weterynaryjna w Dr Wet, konsultacje: lek. wet. Olga Orłowska

Chemioterapia u psa i kota budzi sporo emocji. Opiekunowie kojarzą ją z medycyną ludzką i często obawiają się, że zwierzę będzie cierpieć albo całkowicie straci apetyt i energię. Tymczasem celem chemioterapii w weterynarii jest przede wszystkim dobra jakość życia oraz kontrola choroby, a większość protokołów jest dobrze tolerowana.

W tym blogu wyjaśniamy:
• kiedy chemioterapia u psa i kota ma zastosowanie
• jak wygląda leczenie krok po kroku i jak je monitorujemy
• jakie objawy uboczne są najczęstsze i kiedy trzeba reagować
• oraz temat bardzo ważny i często mylnie interpretowany: odrobaczanie w trakcie chemioterapii
• dlaczego ujemne badanie kału nie zawsze wyklucza pasożyty
• jak bezpiecznie zaplanować leki przeciwpasożytnicze w cyklu chemioterapii

Tekst ma charakter edukacyjny. Decyzję o chemioterapii, terminach kontroli i odrobaczaniu zawsze podejmuje lekarz prowadzący na podstawie badania pacjenta i wyników badań.

1) Po co chemioterapia w onkologii weterynaryjnej

Chemioterapia u psów i kotów może pełnić kilka ról:
• leczenie zasadnicze, gdy nowotwór jest wrażliwy na leki
• leczenie uzupełniające po zabiegu, gdy chcemy zmniejszyć ryzyko nawrotu lub rozsiewu
• leczenie paliatywne, gdy celem jest złagodzenie objawów i poprawa komfortu
• leczenie metronomiczne w wybranych sytuacjach, jako element długoterminowej kontroli choroby

Najważniejsza różnica względem medycyny ludzkiej polega na tym, że protokoły weterynaryjne są planowane tak, aby utrzymać możliwie najlepszą jakość życia pacjenta, a działania niepożądane zwykle są łagodne i możliwe do opanowania.

2) Kiedy stosuje się chemioterapię u psa i kota

Chemioterapia ma sens wtedy, gdy wiemy, z jakim typem nowotworu mamy do czynienia i jaki jest cel leczenia.

Najczęstsze sytuacje kliniczne:
• nowotwory układu krwiotwórczego i chłonnego, gdzie chemioterapia bywa podstawą leczenia
• nowotwory po zabiegu chirurgicznym, gdy rozważamy leczenie uzupełniające
• choroba uogólniona, gdy leczenie miejscowe nie wystarcza
• sytuacje, w których opiekun chce aktywnie leczyć, ale z zachowaniem komfortu zwierzęcia

W Dr Wet, pod okiem lek. wet. Olgi Orłowskiej, zawsze zaczynamy od uporządkowanej diagnostyki, ponieważ bez rozpoznania nie da się bezpiecznie dobrać protokołu i przewidzieć ryzyka.

3) Jak wygląda chemioterapia u psa i kota w praktyce

3.1 Kwalifikacja do chemioterapii

Podstawą jest ocena pacjenta i wyników, ponieważ chemioterapia nie jest podawana na ślepo.

Najczęściej wchodzą w grę:
• badanie kliniczne i ocena masy ciała
• morfologia krwi jako klucz do bezpieczeństwa
• biochemia oraz profil narządowy dobrany do pacjenta
• diagnostyka obrazowa w zależności od nowotworu i objawów
• ocena, czy potrzebne jest stopniowanie choroby

3.2 Jak wygląda sam dzień podania leku

W zależności od protokołu leki mogą być podawane:
• dożylnie
• doustnie w domu, ale według ścisłych zaleceń
• w schematach mieszanych

4) Chemioterapia a odrobaczanie: mit, który według lek. wet. Olgi Orłowskiej warto obalić

Wielu opiekunów słyszało, że pacjent w trakcie chemioterapii nie powinien być odrobaczany. Według lek. wet. Olgi Orłowskiej to mit, ponieważ pasożyty jelitowe u pacjenta onkologicznego są dodatkowym obciążeniem.

Dlaczego pasożyty są problemem w trakcie chemioterapii?
• mogą powodować lub nasilać niedokrwistość
• mogą podtrzymywać stan zapalny
• mogą pogarszać stan przewodu pokarmowego
• mogą zwiększać ryzyko powikłań i infekcji, a tego w trakcie chemioterapii chcemy unikać

5) Badanie kału

Lek. wet. Olga Orłowska zwraca uwagę, że badanie kału potrafi bardzo ułatwić decyzję, ale nie jest testem idealnym.

Dlaczego badanie kału może wyjść ujemne mimo obecności pasożytów?
• m.in. pasożyty mogą wydalać jaja okresowo, więc w danej próbce może ich nie być,
• zbyt mała próbka może dawać wynik fałszywie ujemny.

Według lek. wet. Olgi Orłowskiej praktyczny wniosek brzmi tak: pojedyncze badanie kału z wynikiem ujemnym nie powinno zamykać tematu, szczególnie gdy pacjent jest onkologiczny i chcemy minimalizować dodatkowe obciążenia.

6) Kiedy planować odrobaczanie w trakcie chemioterapii według lek. wet. Olgi Orłowskiej

Najważniejszy jest moment podania leków przeciwpasożytniczych.

Według lek. wet. Olgi Orłowskiej najbezpieczniej planować odrobaczanie wtedy, gdy:
• pacjent ma odbudowane leukocyty
• morfologia wraca do wartości bezpiecznych
• jesteśmy poza spodziewanym okresem nadiru

W praktyce często oznacza to okno około 5 do 7 dni przed kolejnym cyklem chemioterapii, gdy morfologia zwykle jest już w normie, a do następnego podania leku jest jeszcze czas na obserwację pacjenta.

Bardzo ważne: terminy zawsze dobieramy indywidualnie, ponieważ zależą od protokołu, stanu pacjenta, historii działań niepożądanych i wyników krwi.

7) Jak to wygląda w praktyce w Dr Wet: prosty schemat decyzyjny

1. Ocena ryzyka pasożytów
   czy zwierzę wychodzi, ma kontakt z innymi zwierzętami, poluje, ma biegunkę, chudnie, jest kocięciem lub szczenięciem
2. Badanie kału jako pomoc
   najlepiej zgodnie z dobrą procedurą pobrania próbki, pamiętając o ograniczeniach wyników ujemnych
3. Planowanie terminu odrobaczania pod cykl chemioterapii
   najczęściej w okresie odbudowy leukocytów, a nie w spodziewanym nadirze
4. Weryfikacja morfologii krwi
   ponieważ to ona pokazuje, czy pacjent jest w bezpiecznym momencie cyklu
5. Dobór leku i obserwacja
   dobór preparatu zawsze powinien uwzględniać stan pacjenta, przewód pokarmowy i równolegle stosowane leki

8) FAQ: chemioterapia i odrobaczanie u psa i kota

Czy chemioterapia u psa i kota zawsze powoduje ciężkie skutki uboczne

Nie. Według zaleceń AAHA celem jest utrzymanie jak najlepszej jakości życia, a większość protokołów jest dobrze tolerowana.

Czy w trakcie chemioterapii wolno odrobaczać

Według lek. wet. Olgi Orłowskiej to mit, że nie wolno. Wolno, ale liczy się moment i planowanie pod morfologię oraz cykl leczenia.

Czy wystarczy jedno badanie kału

Badanie kału jest pomocne, ale wynik ujemny nie zawsze wyklucza pasożyty, ponieważ mogą występować ograniczenia czułości i problemy proceduralne.

Kiedy najlepiej zaplanować odrobaczanie

Najczęściej w okresie odbudowy leukocytów i przed kolejnym cyklem chemioterapii, często około 5 do 7 dni przed kolejnym podaniem, ale ostateczna decyzja zależy od protokołu i wyników krwi.

Umów konsultację onkologiczną w Dr Wet

Jeśli Twój pies lub kot jest w trakcie chemioterapii albo dopiero planujesz leczenie, warto omówić pełny plan opieki, w tym profilaktykę infekcji i kwestie przeciwpasożytnicze.

Onkologia w Przychodni Dr Wet: lek. wet. Olga Orłowska (onkowetka)
diagnostyka cytologiczna, planowanie i prowadzenie chemioterapii, elektrochemioterapia

​​

Chcesz wiedzieć więcej

• Cytologia guza u psa i kota: jak wygląda i co dalej po wyniku
• Guz u psa i kota: co robić krok po kroku
• Chłoniak u kota – objawy, diagnostyka i możliwości leczenia
• Chłoniak u psa – objawy, diagnostyka i możliwości leczenia
• Mastocytoma (guz z komórek tucznych) u psa i kota – objawy, diagnostyka, stopniowanie i leczenie
• Rak płaskonabłonkowy (SCC) u psa i kota – objawy, diagnostyka i możliwości leczenia
• Sterydy w onkologii