Pierwsza i najważniejsza zasada: kot z FIP musi jeść.

FIP (zakaźne zapalenie otrzewnej kotów) bardzo często „wyłącza” apetyt. Najczęściej dzieje się tak z powodu gorączki i uogólnionego stanu zapalnego związanego z waskulitisem (zapaleniem naczyń), a także odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych (np. hipokaliemii). W tym przewodniku wyjaśniamy dlaczego kot z FIP nie je, jak bezpiecznie odblokować apetyt w pierwszych 48–72 godzinach, co podawać (bez marek), kiedy rozważyć karmienie wspomagane oraz jak czasowo podejść do diety BARF w ostrej fazie FIP.
W Polsce wciąż nie ma zarejestrowanego leku na FIP. Żywienie to wsparcie – kluczowe decyzje (diagnostyka, leki przeciwwymiotne, płyny, korekta potasu) zawsze podejmuj z lekarzem weterynarii.

1. Dlaczego kot z FIP nie je? (Najważniejsze mechanizmy)

1.1. Rdzeń problemu: gorączka + uogólniony stan zapalny (waskulitis)

U podstaw FIP leży uogólniony stan zapalny z zajęciem naczyń (waskulitis). Klinicznie daje to:
• gorączkę, rozbicie, senność – silne „wyłączniki” łaknienia,
• odczyn zapalny (mediatory zapalne), który obniża apetyt i tolerancję pokarmu,
• hiperkatabolizm (organizmu „zjada” rezerwy mięśni/tłuszczu), co nasila osłabienie i
błędne koło niejedzenia.

1.2. Odwodnienie i hipokaliemia (niski potas)

• Odwodnienie zaburza komfort, potęguje nudności i zaparcia.
• Hipokaliemia objawia się osłabieniem mięśniowym i gorszą perystaltyką jelit – kot nie
ma siły jeść ani trawić większych porcji. Korekta potasu bywa warunkiem skutecznego
karmienia.

1.3. Wysięk (forma „mokra”): ucisk i dyskomfort

• Płyn w jamie brzusznej daje uczucie pełności/ucisk;
• płyn w opłucnej utrudnia oddech.
Obie sytuacje nasilają nudności i naturalną niechęć do jedzenia. (O odciąganiu płynu –
niżej.)

1.4. Nudności bez wymiotów (typowe w FIP)

Często widzimy: kot podchodzi, wącha i odchodzi, oblizuje wargi, „cofa” treść bez pełnych
wymiotów. To nudności w przebiegu gorączki i zapalenia. Zwykle poprawiają się po wdrożeniu
leczenia przeciwwymiotnego i nawodnienia (plan ustala lekarz).

1.5. Stres i środowisko

Koty jedzą, gdy czują bezpieczeństwo. Diagnoza, wizyty, zmiany w domu – to wszystko obniża
apetyt niezależnie od samej choroby. Znaczenie mają: cisza, półcień, krótkie sesje przy misce,
stałe miejsce karmienia.

2. Jak bezpiecznie odblokować apetyt z pomocą lekarza weterynarii

2.1. Pierwszy krok: nudności + płyny + elektrolity (z lekarzem)

• lek przeciwwymiotny / antynudnościowy (wg zaleceń),
• nawodnienie (doustne/podskórne – decyzja lekarza),
• korekta potasu, gdy jest obniżony (hipokaliemia).
W domu: woda dostępna w kilku punktach + fontanna. Nie zmieniamy nagle diety, jeśli kot coś je
— priorytetem jest przyjmowanie kalorii. W ostrej fazie nie dodajemy nowych suplementów (w
tym kwasów omega-3) — każdy dodatkowy preparat może obciążyć żołądek i zniechęcić do
jedzenia.

2.2. Mikroporcje i temperatura

• 1–2 łyżeczki ciepłego (30–35°C) gładkiego musu co 2–3 godziny (6–8 miniposiłków/dobę),
• płaski talerzyk lub niska, szeroka miska (łatwiejsze zlizywanie),
• każdą porcję zabieraj po 5–10 minutach → przerwa → kolejna próba.

2.3. „Cap” zapachowy – tylko subtelnie

• kilka kropel wody po tuńczyku bez soli na wierzchu porcji,
• ½–1 łyżeczka bulionu bez soli/cebuli/czosnku, odtłuszczonego,
• szczypta suszonej ryby (bez przypraw).
Po 48–72 h zmniejszaj toppery co posiłek (–5–10%), wracając do samej karmy.

3. Co podawać, gdy „nic nie smakuje”? Bezpieczne przynęty i tekstury

3.1. Tekstury, które koty przyjmują najłatwiej

• gładki mus/pasztet (pełnoporcjowy lub rekonwalescencyjny),
• „krem” drobiowy: zblendowana gotowana pierś kurczaka/indyka + odrobina ciepłej
wody/bulionu (1–2 łyżeczki jako „most”),
• miks drobiowo-rybny: łyżeczka musu drobiowego + kilka kropel wody po tuńczyku (na
wierzchu).

3.2. Drobne dodatki, które często pomagają:

• gotowany kurczak/indyk (drobno),
• odrobina puree z dyni (gdy stolec zbyt twardy),
• czasem cienka warstwa żółtka na miękko jako topper (sprawdź tolerancję).
Wszystko jako most, nie stała podstawa diety.

3.4. Czego unikać (ważne)

Sól/przyprawy/cebula/czosnek (także w bulionach), surowe mięso/ryby w immunosupresji,
bardzo tłuste dodatki, mleko i przysmaki mleczne, monodieta „na wątróbce”, „dojadanie na siłę”.
Jeśli kot chętnie zjada konkretną karmę/teksturę, nie podmieniamy jej na inną „na siłę” —
utrzymujemy to, co działa.

4. FIP a płyn w jamach ciała – wpływ na apetyt i kiedy odciągać

• Klatka piersiowa (opłucna): przy duszności odciągamy cały płyn – oddech to priorytet, a
poprawa komfortu często ułatwia jedzenie.
• Jama brzuszna (otrzewna): pobieramy kilka ml do badań (PCR/cytologia). Większe
objętości usuwamy objawowo, jeśli napięty brzuch uciska przeponę, ale nie „do zera” –
gwałtowne opróżnienie może pogorszyć stan (utrata albumin/elektrolitów, ryzyko
wstrząsu). Decyzję podejmuje lekarz po ocenie oddechu, bólu, USG i parametrów.

DLACZEGO wysięk obniża apetyt?

• Wysięk w jamie brzusznej → wzrost ciśnienia śródbrzusznego: ucisk żołądka i jelit =
szybkie uczucie pełności „po dwóch kęsach”, spowolnione opróżnianie żołądka i nudności
(pobudzenie aferentów nerwu błędnego).
• Ból trzewny i perystaltyka „pod górkę”: rozciąganie otrzewnej daje dyskomfort/ból, a
jelita pracują gorzej, co naturalnie zniechęca do jedzenia.
• Utrata białek/elektrolitów do płynu: spadek albumin i możliwy spadek potasu =
osłabienie mięśni, gorsza perystaltyka i mniejsza tolerancja porcji.
• Wysięk w klatce piersiowej → duszność/hipoksja: kot priorytetowo „walczy o oddech”, a
pochylenie do miski nasila duszność (praca przepony). Zwiększona praca oddechowa i
niedotlenienie fizjologicznie hamują łaknienie.
• Gorączka + stan zapalny (waskulitis): towarzyszą wysiękom i same w sobie obniżają
łaknienie, wzmagając nadwrażliwość na zapachy przy misce.

5. FIP a BARF – strategia „na czas choroby”

5.1. Dlaczego surowa dieta jest problemem w ostrej fazie FIP

• obniżona odporność + ryzyko zanieczyszczeń bakteryjnych w surowiźnie,
• nudności/gorączka/wysięk → intensywne zapachy i tłuszcze gorzej tolerowane,
• ryzyko stłuszczenia wątroby przy anoreksji — potrzebujemy łatwostrawnych,
przewidywalnych kalorii.

5.2. Co robimy „tu i teraz”

• stawiamy na gładkie musy i delikatnie gotowane mięso (kurczak/indyk/dorsz) w małych,
ciepłych porcjach,
• przynęty zapachowe tylko subtelnie i krótko,
• równolegle leczenie nudności, płynów i potasu — bez tego kot nadal będzie odmawiał.

5.3. Powrót do BARF — kiedy i jak

Gdy kot je stabilnie (kilka–kilkanaście dni), bez nudności/biegunek, a waga i wyniki stabilne:
• zacznij od 10–20% surowej części w porcji, obserwuj 48–72 h,
• jeśli OK → stopniowo zwiększaj udział (20→40→60%),
• jeśli pojawi się niechęć/luźny stolec → krok wstecz na kilka dni.
Preferujemy formy gotowane; jeśli rozważasz surowe, to wyłącznie po stabilizacji i przy
zachowaniu rygoru higieny.

5.4. Zasady bezpieczeństwa, jeśli w ogóle wraca surowe

• Nigdy surowe w ostrej fazie FIP.
• Jeśli surowe ma wrócić → tylko po stabilizacji, wyłącznie w jadłospisie ułożonym przez
doświadczonego lekarza/dietetyka.
• Mięso przemrożone minimum 7 dni w –25 °C (redukcja ryzyka biologicznego), bez
kompromisów w łańcuchu chłodniczym i higienie.

6. Środowisko karmienia i higiena – małe rzeczy, duży efekt

• Półcień, cisza, stałe miejsce, brak konkurencji przy misce.
• Płaskie talerzyki/niskie miski, porcja zawsze świeża (resztki zabieraj po 10 min).
• Myj naczynia bez intensywnych zapachów.
• W FIP ocznym – unikaj jasnego światła nad miską.

7. Monitoring domowy i „czerwone flagi”

7.1. Co notować codziennie

• co/ile/kiedy zjadł,
• picie (miski/fontanna),
• kupa (konsystencja),
• energia/kontakt,
• waga (jeśli możliwe, ta sama pora),
• oddech (czy nie przyspiesza).

7.2. Kiedy pilnie do lekarza

• brak jedzenia >24–48 h,
• duszność lub wyraźnie przyspieszony oddech,
• nawracające wymioty,
• szybki spadek masy, żółtaczka, skrajna apatia.
Często dopiero opanowanie gorączki/odwodnienia/hipokaliemii umożliwia skuteczne karmienie.

W FIP najczęściej apetyt „wyłączają” gorączka i uogólniony stan zapalny (waskulitis), a także
odwodnienie i hipokaliemia. PIERWSZA ZASADA: KOT MUSI JEŚĆ. Najpierw opanowujemy
nudności, płyny i elektrolity, potem wprowadzamy ciepłe mikroporcje gładkich musów z
delikatnym „capem” zapachu, bez dokładania nowych suplementów (w tym omega-3) w ostrej
fazie. Po stabilizacji wracamy do spokojnej optymalizacji diety